حسين قرچانلو
527
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
اطراف شهر ، معادن نقرهء سرشارى وجود دارد . حومهء مرسيه نيز آباد و مسكون است و مردم از پلى كه بر روى رودخانهء آن بسته شده ، به شهر رفتوآمد دارند . در اطراف شهر ، درختان زيتون نيز فراوان است . پيشينيان از رودخانه مرسيه ، نهرى در كوه كندهاند كه حدود يك ميل طول دارد و در مجرايى سنگى جارى است . غير از اين نهر ، نهر ديگرى از رود مرسيه جدا كردهاند كه به درون شهر جارى است و آنجا را آبيارى مىكند . آبگيرى نيز در شهر وجود دارد كه آب باران در آن ، جمع و به داخل شهر جارى مىشود ؛ مگر در بعضى موارد كه از آن دو نهر و آبگير ، با دلو و چرخ چاه آب مىكشند . « 1 » لورقه شهرى است قديمى در جنوب غربى مرسيه و در مغرب شهر قرطاجنه و در جنوب شرقى كشور اسپانيا واقع است . يكى از سرچشمههاى رود مرسيه از اين شهر مىگذرد و لورقه در ساحل شمالى آن واقع است . نام لورقه نخستين بار ، در عهدنامه ميان عبد العزيز بن موسى و تيودمير عبدوش ، والى ناحيه تدمير ، آمده است . براساس اين معاهده ، هفت شهر ، كه لورقه از جملهء آنها بود به عبد العزيز و مسلمانان واگذار شد و در مقابل ، مسلمانان متعهد شدند كه از جان و مال مسيحيان شهر و كليساها و آزادى دينىشان حمايت كنند . « 2 » در آغاز فرمانروايى عبد الله بن محمد بن عبد الرحمن اوسط ، در 275 ق / 888 م ، سران عرب در لورقه و چند شهر ديگر كوس استقلال زدند . عبد الله بن محمد ، عموى خود ، هشام بن عبد الرحمن ، را با لشكر به سركوبى آنان فرستاد . ميان شورشيان ، به سركردگى ديسم بن اسحاق ، و سپاه هشام در بيرون شهر لورقه نبردى اتفاق افتاد كه در نتيجه آن ، شورشيان شكست خوردند و منهزم شدند . « 3 » يعقوبى لورقه را يكى از شهرهاى ناحيهء تدمير دانسته است . « 4 » از حوادثى كه در نيمهء اول قرن پنجم هجرى در لورقه اتفاق افتاد ، شورش ابن شبيب ، صاحب لورقه ، در 443 ق / 1051 م بر ضد المعتصم بالله از فرمانروايان بنى صمادح تجيبى است كه منجر به نبردهايى چند شد . در اين زمان ، لورقه آخرين شهر مملكت المريه ، در شمال شرقى و در جوار مملكت بلنسيه واقع بود .
--> ( 1 ) . روض المعطار ؛ ص 539 - 540 . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 53 . ( 3 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 349 و 357 . ( 4 ) . البلدان ؛ ص 133 .